লাচিত বৰফুকন: অসমৰ বীৰত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ প্ৰতীক

পৰিচয়

লাচিত বৰফুকন অসমৰ ইতিহাসৰ এক উজ্জ্বল নক্ষত্ৰ, এনে এক বীৰ যি নিজৰ দেশপ্ৰেম, বীৰত্ব আৰু ৰণকৌশলৰ জৰিয়তে অসমক মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ডাঙৰ সৈন্যবাহিনীৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল ১৬২২ চনৰ ২৪ নৱেম্বৰত অসমৰ চৰাইদেউ । তেওঁৰ পিতৃ আছিল মোমাই তামুলী বৰবৰুৱা, আহোম ৰাজ্যৰ এগৰাকী সেনাপতি আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়া । মোমাই তামুলীয়ে আহোম ৰজা প্ৰতাপ সিংহৰ সময়ত বৰবৰুৱাৰ পদলৈ উঠি বিশেষ সন্মান অৰ্জন কৰিছিল ।

লাচিতৰ মাতৃ আছিল নাং লাচেং আইদেউ । পিতৃৰ পদমৰ্যাদাই লাচিতক ৰাজকীয় পৰিবেশত ডাঙৰ-দীঘল হ’বলৈ সুযোগ দিছিল, য’ত তেওঁ ৰাজনীতি, শাসনব্যৱস্থা আৰু ৰণকৌশলৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল । এই পৰিবেশেই তেওঁক ভৱিষ্যতৰ বীৰুতাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰিছিল।

আহোম ৰাজ্যত লাচিতৰ উত্থান

লাচিত বৰফুকনে আহোম ৰাজ্যত বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ পদত কাম কৰি অভিজ্ঞতা অৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ ঘোঁৰা বৰুৱা (ৰাজঘোঁৰাৰ তত্ত্বাৱধায়ক), ডুলিয়া বৰুৱা (ৰজাৰ পাল্কী বাহকৰ তত্ত্বাৱধায়ক), চিমলুগুৰিয়া ফুকন (সীমান্তত মোতায়েন কৰা সৈন্যবাহিনীৰ সেনাপতি) আৰু ডোলাকাশৰিয়া বৰুৱা (ৰজাৰ অংগৰক্ষকৰ তত্ত্বাৱধায়ক) আদি পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল ।

এই বিভিন্ন অভিজ্ঞতাই তেওঁক ৰাজ্যিক প্ৰশাসন আৰু সামৰিক ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গভীৰ জ্ঞান দান কৰিছিল।১৬৬৭ চনত, আহোম ৰজা চক্ৰধ্বজ সিংহয়ে মোগলসকলৰ পৰা গুৱাহাটী পুনৰ দখল কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই উদ্দেশ্যে ৰজাই লাচিত বৰফুকনক পশ্চিমাঞ্চলৰ সেনাপতি (বৰফুকন) হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে । বৰফুকন হিচাপে লাচিতে নিম্ন অসমত নতুন গাঁও স্থাপন, মহিলাৰ বাবে হস্তশিল্পৰ শ্ৰেংগ আৰম্ভ কৰা, জনসংখ্যাৰ হিচাপ লোৱা আদি কাম কৰিছিল । তেওঁৰ নেতৃত্বত আহোম সৈন্যই গুৱাহাটী অঞ্চলত এক শক্তিশালী সামৰিক ঘাটি গঠন কৰিছিল।

শৰাইঘাটৰ ৰণ: ঐতিহাসিক পটভূমি

মোগল সাম্ৰাজ্যৰ সম্প্ৰসাৰণ নীতি আৰু অসমৰ সম্পদৰ প্ৰতি আকৰ্ষণে শৰাইঘাটৰ ৰণ অনিবাৰ্য কৰি তুলিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ সোণ আৰু লোণৰ সম্পদে মোগলসকলক বিশেষভাৱে আকৰ্ষিত কৰিছিল । ইয়াৰ উপৰিও, সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত মোগল আধিপত্য বিস্তাৰৰ প্ৰক্ৰিয়াত অসমক জয় কৰাটো মোগলসকলৰ বাবে এক প্ৰতীকী গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল।মোগল সম্ৰাট ঔৰংগজেবে ৰাজা ৰাম সিঙৰ নেতৃত্বত এক ডাঙৰ সৈন্যবাহিনী অসমলৈ প্ৰেৰণ কৰে । এই বাহিনীত ৩০,০০০ পদাতিক সৈন্য, ১৫,০০০ তিৰন্দাজ, ১৮,০০০ টুৰ্কী অশ্বাৰোহী সৈন্য, ৫,০০০ বন্দুকধাৰী আৰু ১০০০-তকৈ অধিক কামান আৰু অসংখ্য নৌকা আছিল । আনহাতে, লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত আহোম সৈন্যবাহিনী সংখ্যা আৰু অস্ত্ৰশস্ত্ৰ দুয়োটাতে যথেষ্ট নিচেই কম আছিল ।

শৰাইঘাটৰ ৰণ: লাচিতৰ ৰণকৌশল

শৰাইঘাটৰ ৰণত লাচিত বৰফুকনে প্ৰদৰ্শন কৰা ৰণকৌশলসমূহ আধুনিক সামৰিক বিদ্যাতো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যয়নৰ বিষয়। তেওঁৰ প্ৰধান কৌশলসমূহ আছিল:

ভৌগোলিক সুবিধাৰ সদ্ব্যৱহাৰ: লাচিতে গুৱাহাটীৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী সবাতোকৈ সংকীর্ণ অৱস্থাত (মাত্ৰ ১ কিঃমিঃ বহল) ৰণভূমি বাছনি কৰিছিল । ইয়াৰ ফলত মোগলসকলৰ সংখ্যাধিক্যৰ সুবিধা লাভ কৰাত বাধা জন্মে।

নৌ-যুদ্ধৰ কৌশল: লাচিতে বুজি পাইছিল যে মোগল সৈন্যবাহিনী স্থলযুদ্ধত শক্তিশালী, কিন্তু নৌযুদ্ধত দুৰ্বল । আনহাতে, আহোম সৈন্যসকল নদীযুদ্ধত বিশেষ পাৰদৰ্শী আছিল। সেয়ে তেওঁ মোগলসকলক নদীযুদ্ধলৈ বাধ্য কৰাৰ কৌশল অৱলম্বন কৰিছিল ।

গেৰিলা যুদ্ধৰ নীতি: লাচিত বৰফুকনে শিৱাজীৰ যুদ্ধকৌশলৰ পৰা প্ৰেৰণা লৈ গেৰিলা যুদ্ধৰ নীতি প্ৰয়োগ কৰিছিল । এই কৌশলৰ জৰিয়তে তেওঁ ডাঙৰ মোগল বাহিনীক অস্থিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল।

মনৱীয যুদ্ধ: লাচিতে মোগল সেনাপতি ৰাম সিঙৰ সৈতে মনৱীয যুদ্ধৰ জৰিয়তে বিভ্ৰান্ত কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল, বিভিন্ন সময়ত মোগল সৈন্যবাহিনীক ভুল তথ্যৰে পৰ্যৱসিত কৰি বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি কৰা হৈছিল।

লাচিতৰ বীৰত্ব: চৰমোমেন্ট ঘটনা, শৰাইঘাটৰ ৰণৰ সময়ত লাচিত বৰফুকন গুৰুতৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ পৰিছিল । তেওঁৰ অসুস্থতাৰ বাবে আহোম সৈন্যসকলৰ মনোবল ভাঙি পৰাৰ সম্ভাৱনা দেখা দিয়ে। এনে এক সংকটময় মুহূৰ্তত লাচিতে নিজৰ দায়িত্বত অটল থাকি ইতিহাস সৃষ্টি কৰে।ৰণৰ সময়ত মোগলসকলে আহোম বাহিনীক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে। এই কথা শুনি লাচিত বৰফুকনে শয্যাশায়ী অৱস্থাতো ৰণক্ষেত্ৰলৈ ওলাই অহাৰ আদেশ দিয়ে। কিংবদন্তি মতে, তেওঁক পাল্কীত তুলি ৰণক্ষেত্ৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল ।তেওঁ কৈছিল, “যদি মই ৰণ কৰিবলৈ অক্ষম, তেন্তে মোক ইয়াতেই ৰ’বলৈ দিয়া, য’ত মোৰ সৈন্যসকলে দেখিব পাৰে যে সিহঁতৰ সেনাপতিৰ শৰীৰৰ শেষ বলৰেখাও সিহঁতৰ ৰক্ষাৰ বাবে উছৰ্গা হ’ব।”

লাচিতৰ এই দেশপ্ৰেম আৰু কৰ্তব্যনিষ্ঠাই আহোম সৈন্যসকলৰ মনোবল আকাশচুম্বী কৰি তুলিছিল। তেওঁলোকে পুনৰায় মোগলসকলৰ ওপৰত জোৰৰ আক্রমণ চলাই ৰণত বিজয় সাব্যস্ত কৰে । মোগলসকলৰ সেনাপতি মুনাৱাৰ খান নিহত হোৱাৰ পিছত, মোগল বাহিনী পিছুৱাই মানস নদীলৈকে খেদি নিয়া হৈছিল, যিটো নদী পৰৱৰ্তী কালত দুয়োটা ৰাজ্যৰ সীমা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।

লাচিত দিৱস: স্মাৰক আৰু প্ৰাসংগিকতা

লাচিত বৰফুকনৰ জন্মদিন ২৪ নৱেম্বৰত অসমত “লাচিত দিৱস” হিচাপে পালন কৰা হয় ।এই দিনত অসমৰ স্কুল-কলেজ, চৰকাৰী অনুষ্ঠান আদিত বিভিন্ন কাৰ্য্যকলাপৰে লাচিত বৰফুকনক স্মৰণ কৰা হয । এই দিনটোৱে অসমীয়া জাতীয়তাবাদ, সাহস আৰু দেশপ্ৰেমৰ প্ৰতীক হিচাপে লাচিত বৰফুকনক স্মৰণ কৰাৰ সুযোগ দিয়ে।

ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ শীৰ্ষস্থানীয় প্ৰতিষ্ঠান ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা একাডেমী (National Defence Academy) -য়ে ১৯৯৯ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে শ্ৰেষ্ঠ কেডেটক “লাচিত বৰফুকন গোল্ড মেডেল” প্ৰদান কৰি আহিছে ।এই বঁটাই ভাৰতীয় সেনাৰ ভবিষ্যত নেতাসকলক লাচিতৰ দেশপ্ৰেম আৰু বীৰত্বৰ পৰা প্ৰেৰণা গ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে।

লাচিত বৰফুকনৰ ঐতিহাসিক স্থান: লাচিত বৰফুকনৰ সমাধিস্থল হ’ল লাচিত মৈদাম, অসমৰ যোৰহাটৰ ওচৰৰ হোলোঙাপাৰাত অৱস্থিত ।এই সমাধিস্থলটো ৰজা উদয়াদিত্য সিংহই ১৬৭২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল ।আহোম সংস্কৃতি অনুসৰি, ৰাজপৰিয়াল আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ স্মৃতিত মৈদাম নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল ।

উপসংহাৰ

লাচিত বৰফুকন কেৱল এগৰাকী সেনাপতি নাছিল, তেওঁ আছিল এক চিন্তা, এক আদৰ্শ আৰু এক অনুপ্ৰেৰণা। তেওঁৰ জীৱন আৰু কৃতিত্বে অসমীয়া জাতি-জনজাতিৰ স্বাধীনতা স্পৃহা, ৰণকৌশলৰ চতুৰতা আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। শৰাইঘাটৰ ৰণত লাচিতৰ বিজয়ে অসমত মোগল সাম্ৰাজ্যৰ সম্প্ৰসাৰণ ৰোধ কৰিছিল, আৰু পৰৱৰ্তী এক শতিকালৈকে আহোম ৰাজ্যৰ স্বাধীনতা নিশ্চিত কৰিছিল।

লাচিত বৰফুকনৰ ঐতিহ্যই নতুন প্ৰজন্মক অনুপ্ৰাণিত কৰি আহিছে। সমসাময়িক সময়ত তেওঁ অসমৰ ঐতিহাসিক স্বায়ত্তশাসনৰ এক শক্তিশালী প্ৰতীক হৈ উঠিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা একাডেমীৰ সোণৰ পদকৰ পৰা স্কুলীয়া পাঠ্যপুথিত তেওঁৰ কাহিনী অন্তৰ্ভুক্ত কৰালৈকে – বিভিন্ন মাধ্যমৰ জৰিয়তে তেখেতক জীয়াই ৰখা হৈছে। অসম আৰু ভাৰতে তেখেতৰ সমৃদ্ধ ঐতিহাসিকৰ বাবে গৰিমা পুনৰাবিষ্কাৰ কৰি থকাৰ লগে লগে, লাচিত বৰফুকনৰ সাহস, ৰণকৌশল আৰু অটল দেশপ্ৰেমৰ এক চিৰন্তন আলোকস্তম্ভ হৈ অগ্ৰসৰ হৈ আছে।

Key References:

Edward Gait, “A History of Assam” (1906) — এডৱাৰ্ড গেইট, “অসমৰ ইতিহাস” (১৯০৬)

S.K. Bhuyan, “Lachit Borphukan and His Times” (1947) — এছ. কে. ভূঞা, “লাচিত বৰফুকন আৰু তেওঁৰ যুগ” (১৯৪৭)

H.K. Barpujari, “Comprehensive History of Assam” (1993) — এইচ. কে. বৰপূজাৰী, “অসমৰ সামগ্ৰিক ইতিহাস” (১৯৯৩)

Harakanta Barua, “Buranji Vivek Ratna” (1885) — হৰকান্ত বৰুৱা, “বুৰঞ্জী বিবেক ৰত্ন” (১৮৮৫)

The Hindu, “Lachit Borphukan: The Ahom General Who Defeated Mughals” (2021)

National Defence Academy, “Lachit Borphukan Gold Medal” records (1999)

অসম বুৰঞ্জী” (১৭-১৮ শতিকা)